การใช้และประโยชน์ของกัญชง

• 1. กัญชงคืออะไร?
• 2. กัญชงมีประโยชน์อะไรบ้าง?
• 3. ประโยชน์เพื่อสุขภาพของเมล็ดกัญชง
• 3. a. เมล็ดกัญชงกับการลดความเสี่ยงของโรคหัวใจ
• 3. b. เมล็ดและน้ำมันกัญชงกับโรคผิวหนัง
• 3. c. กัญชงกับแหล่งโปรตีน
• 3. d. เมล็ดกัญชงกับการบรรเทาอาการ pms และวัยหมดประจำเดือน
• 3. e. กัญชงกับการระบบย่อยอาหาร
• 4. สรุป

คุณเคยได้ยินใครพูดถึงคำว่า 'กัญชง' ตอนที่พูดถึงกัญชาหรือไม่? น่าจะมีคำตอบว่าใช่

และในขณะที่บางคนอาจคิดว่ากัญชงเป็นเพียงแค่ชื่อที่ดูเก๋ในการเรียกต้นกัญชา ความจริงแล้วมี ความแตกต่าง ระหว่างกัญชงกับกัญชาอยู่จริง 

ถึงแม้กัญชงและกัญชาจะถูกจัดอยู่ในประเภทเดียวกันทางชีววิทยาว่าเป็นกัญชา แต่ทั้งสองแตกต่างกันหลัก ๆ ที่วิธีการนำไปใช้ของแต่ละสายพันธุ์ ดังนั้น กัญชงคืออะไร และนำไปใช้ประโยชน์อย่างไรบ้าง?

1. กัญชงคืออะไร?

คำว่ากัญชง หรือนิยมเรียกว่า กัญชงอุตสาหกรรม ใช้เรียกพันธุ์ของ Cannabis Sativa L. ที่ไม่ทำให้มึนเมา ซึ่งมี THC ต่ำกว่า 0.3% และ CBD ในความเข้มข้นสูง นั่นหมายความว่ากัญชงเป็นกัญชาพืชที่ไม่มีฤทธิ์กระตุ้นจิตประสาท 

แม้กัญชงและกัญชาจะมาจากสายพันธุ์กัญชาเหมือนกัน นอกจากเรื่องการใช้งานแล้ว ทั้งสองยังแตกต่างทางพันธุกรรม โดยมีองค์ประกอบทางเคมีและวิธีการเพาะปลูกต่างกันด้วย โดยเฉพาะ กัญชงยังจัดเป็นหนึ่งในพืชที่เติบโตเร็วที่สุด 

ต้นกัญชงนับว่าเป็นหนึ่งในพืชที่เก่าแก่ที่สุดที่มนุษย์นำมาปรับปรุงพันธุ์ มีการใช้กัญชงในการทำกระดาษ สิ่งทอ และเชือกมาตั้งแต่ยุค 8,000 ปีก่อนคริสตกาล และยังคงพัฒนาใช้งานต่อยอดมาจนถึงปัจจุบัน¹

กัญชงโดยทั่วไปถูกปลูกเพื่อใช้ประโยชน์ด้านอุตสาหกรรมจากผลิตภัณฑ์ที่ได้ ซึ่งสามารถนำไปสกัดผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์และสินค้าธรรมชาติหลากหลาย เช่น:

• กระดาษ;
• สิ่งทอ;
• เสื้อผ้า;
• พลาสติกย่อยสลายได้;
• สีทา;
• วัสดุฉนวน;
• เชื้อเพลิงชีวภาพ;
• และอาหารทั้งสำหรับคนและสัตว์

อย่างไรก็ตาม กัญชงยังเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางในด้านประโยชน์ต่อสุขภาพและโภชนาการ เช่น ฤทธิ์ช่วยลดความกังวลและต้านอาการทางจิต ประโยชน์ด้านประสาท การต้านการอักเสบและบรรเทาอาการปวด ลดอาการชักจากลมชัก บรรเทาผลข้างเคียงจากเคมีบำบัด และช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อในผู้ป่วยพาร์กินสัน

2. กัญชงมีประโยชน์อะไรบ้าง?

ประโยชน์ของกัญชงมีหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่ในระดับอุตสาหกรรมอย่างที่กล่าวไป เช่น การผลิตสิ่งทอและกระดาษ ไปจนถึงการใช้เป็นอาหารและเวชภัณฑ์ เพราะกัญชงเป็นแหล่งทรัพยากรหมุนเวียนสำหรับผลิตวัสดุธรรมชาติ จึงสามารถนำไปผลิตสินค้าได้หลายพันชนิด

ตัวอย่างเช่น เมล็ดและดอกของกัญชงถูกนำไปใช้ในผลิตภัณฑ์อาหารและบำรุงผิวออร์แกนิก รวมถึงผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่น ๆ การใช้งานของกัญชงจะแตกต่างกันไปตาม 2 รูปแบบหลัก คือ เมล็ดและลำต้น มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง:

นอกจากจะมีประโยชน์ในการผลิตสินค้าเหล่านี้และอื่น ๆ อีกมากมายแล้ว การบริโภคเมล็ดกัญชงยังเต็มไปด้วยคุณประโยชน์ต่อสุขภาพอีกด้วย

มาดูประโยชน์ทางโภชนาการของกัญชงกันเลย

3. ประโยชน์เพื่อสุขภาพของเมล็ดกัญชง

เมล็ดกัญชง อุดมไปด้วย สารอาหาร ไขมันดี โปรตีน และแร่ธาตุหลายชนิด ดังนั้นการเพิ่มเมล็ดกัญชงดิบลงในอาหารประจำวันจึงให้ประโยชน์ด้านสุขภาพอย่างน่าทึ่ง²

อันดับแรก เมล็ดกัญชงถือว่าเป็นถั่วชนิดหนึ่ง ซึ่งถั่วในภาพรวมก็มีประโยชน์ดีต่อสุขภาพ ด้วยรสชาติอมถั่วอ่อน ๆ เมล็ดกัญชงหรือ 'hemp hearts' มีปริมาณกรดไขมันจำเป็นมากกว่า 30% เช่น โอเมก้า-6 และโอเมก้า-3 

hemp heart ยังมีกรดแกมม่า-ไลโนเลนิก (gamma-linolenic acid) ในปริมาณสูง ซึ่งเป็นที่รู้จักในด้านสมบัติต้านการอักเสบและบรรเทาอาการปวด ลดความเสี่ยงมะเร็ง ป้องกันโรคหัวใจ รวมถึงลดอาการเส้นประสาทเสียในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 หรือ 2 และอื่น ๆ อีกมากมาย³

นอกจากนี้ เมล็ดกัญชงยังเป็นแหล่ง โปรตีน ชั้นเยี่ยม เอาใจชาวมังสวิรัติและวีแกน โดยมากกว่า 25% ของแคลอรี่ทั้งหมดเป็นโปรตีนคุณภาพสูง หมายความว่ามีโปรตีนมากกว่าพืชเมล็ดอื่น ๆ ที่มีชื่อเสียง เช่นเมล็ดเจียและแฟลกซ์ (ซึ่งมีโปรตีนเพียง 16-18%) 

สุดท้ายนี้ hemp heart ยังอุดมไปด้วย วิตามินอีและแร่ธาตุ เช่น โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส แมกนีเซียม โซเดียม ซัลเฟอร์ แคลเซียม เหล็ก และสังกะสี ไม่ว่าคุณจะเพิ่มเมล็ดกัญชงดิบ สุก หรือคั่ว รวมถึงน้ำมันกัญชง ในมื้ออาหารก็ล้วนเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการได้อย่างยอดเยี่ยม

ทำไมนำเมล็ดหรือน้ำมันกัญชง ไปใช้เพื่อการแพทย์ ด้วยล่ะ?

เมล็ดกัญชงกับการลดความเสี่ยงของโรคหัวใจ

หนึ่งในสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตทั่วโลกคือโรคหัวใจ ไม่น่าแปลกใจเลยที่การบริโภคเมล็ดกัญชงสามารถลดความเสี่ยงสำหรับโรคนี้ได้ด้วย 

เหมือนกับถั่วชนิดอื่น ๆ เมล็ดกัญชงก็อุดมไปด้วย กรดไขมันดี ซึ่งดีต่อร่างกายและสมองของเรา 

โดยเฉพาะ เมล็ดกัญชงมี อาร์จินีน (arginine) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนที่ร่างกายสร้างไนตริกออกไซด์ (nitric oxide) ออกมา ไนตริกออกไซด์ เป็นโมเลกุลแก๊สที่ช่วยขยายและผ่อนคลายหลอดเลือด อันเป็นผลให้ความดันโลหิตลดลงและลดความเสี่ยงโรคหัวใจ⁴

เมล็ดและน้ำมันกัญชงกับโรคผิวหนัง

กัญชงเป็นแหล่งอุดมไปด้วยกรดไขมันไม่อิ่มตัวหลายชนิด โดยเฉพาะ โอเมก้า-6 และโอเมก้า-3 กรดไขมันเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน ส่งผลต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย 

สัดส่วน 3:1 ระหว่างโอเมก้า-6 กับโอเมก้า-3 ในเมล็ดกัญชงถือว่าเหมาะสมที่สุดสำหรับการรักษาสมดุลในระบบภูมิคุ้มกัน 

ผู้ที่มีปัญหาผิวหนัง เช่นโรคเรื้อนกวาง (eczema) หรือสะเก็ดเงิน (psoriasis) พบว่าการรับประทานน้ำมันเมล็ดกัญชงช่วยปรับระดับกรดไขมันจำเป็นในเลือด ทำให้ผิวชุ่มชื้นขึ้น ลดอาการคัน ลดความจำเป็นในการใช้ยาทาผิว^{5, 6}

กัญชงกับแหล่งโปรตีน

ดังที่กล่าวไว้ข้างต้น ประมาณ 25% ของแคลอรี่จากกัญชงมาจากโปรตีน ทำให้โปรตีนในกัญชงใกล้เคียงกับปริมาณโปรตีนในเนื้อวัวและเนื้อแกะ เช่นเดียวกับควินัว กัญชงจัดว่าเป็นโปรตีนจากพืชที่สมบูรณ์ มีกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วนที่ร่างกายไม่สามารถสร้างเองได้ 

ด้วยคุณสมบัตินี้ กัญชงจึงเหมาะเป็นทางเลือกโปรตีนสำหรับผู้ที่ทานมังสวิรัติหรือวีแกนที่ต้องการเพิ่มกรดอะมิโนที่จำเป็น เช่น methionine, cysteine, arginine และ glutamic acid 

เมล็ดกัญชงกับการบรรเทาอาการ PMS และวัยหมดประจำเดือน

สตรีถึง 80% ในวัยเจริญพันธุ์อาจประสบกับ อาการก่อนมีประจำเดือน (PMS) ทั้งทางร่างกายและจิตใจ อันเกิดจากความไวของฮอร์โมนโปรแลคติน

การศึกษาพบว่ากรด gamma-linolenic (GLA) ในเมล็ดกัญชงจะสร้าง prostaglandin E1 ในร่างกาย ซึ่งช่วยลดอิทธิพลของโปรแลคติน⁷

การรับประทานเมล็ดหรือน้ำมันกัญชงยังช่วยลดอาการเจ็บคัดเต้านม อารมณ์แปรปรวน ซึมเศร้า และอาการบวมน้ำ ซึ่งเป็นอาการยอดฮิตของ PMS ได้ดี และด้วยกัญชงมี GLA สูง จึงช่วยบรรเทาอาการวัยหมดประจำเดือนได้ดี โดยช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนและลดการอักเสบที่เกี่ยวข้อง 

กัญชงกับการระบบย่อยอาหาร

ระบบย่อยอาหารที่ดีและโภชนาการที่ดีมีความเกี่ยวข้องอย่างมากกับไฟเบอร์ ไฟเบอร์ เป็นส่วนของอาหารจากพืช เช่น ผักและผลไม้ ธัญพืช ถั่ว ที่ร่างกายไม่สามารถย่อยสลายได้

เนื่องจากไฟเบอร์ไม่สามารถถูกย่อยจึงเคลื่อนตัวผ่านลำไส้ ช่วยรักษาสุขภาพทางเดินอาหาร ส่งเสริมการขับถ่าย และช่วยขจัดคอเลสเตอรอลกับสารก่อมะเร็งออกจากร่างกาย 

โดยเฉพาะ เมล็ดกัญชงถือเป็นแหล่ง ไฟเบอร์แบบละลายน้ำและไม่ละลายน้ำ โดยแบ่งเป็น 20% และ 80% ตามลำดับ

หากคุณต้องการคุณสมบัติของไฟเบอร์จากเมล็ดกัญชง แนะนำให้เลือกเมล็ดยังไม่ปอกเปลือก เพราะไฟเบอร์ส่วนใหญ่ฝังตัวอยู่ในเปลือกนอกของเมล็ด

ไฟเบอร์ละลายน้ำเมื่อเข้าสู่ลำไส้จะกลายเป็นเจล ช่วยเป็นแหล่งอาหารให้ แบคทีเรียลำไส้ที่มีประโยชน์ อาจลดน้ำตาลในเลือดและควบคุมระดับคอเลสเตอรอลได้ด้วย 

ส่วนไฟเบอร์ไม่ละลายน้ำจะช่วยเพิ่มกากอาหาร ช่วยให้การขับถ่ายเป็นไปอย่างปกติ มีงานวิจัยระบุว่าช่วย ลดความเสี่ยงเบาหวาน ได้อีกด้วย

4. สรุป

กัญชงเป็นสมาชิกในตระกูลกัญชาที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง สุขภาพดี และสมบูรณ์

การใช้งานของกัญชงมีมาหลายพันปีแล้ว ทั้งในด้านสิ่งทอ กระดาษ และอุตสาหกรรมอื่น ๆ แต่ประโยชน์ด้านสุขภาพของกัญชง ยังไม่เป็นที่รับรู้โดยทั่วไป ทั่วโลก แม้ว่าควรจะเป็นก็ตาม 

ส่วนผสมจากธรรมชาติที่ไม่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทนี้สามารถใส่เพิ่มลงในเมนูอาหารได้ง่ายและจะช่วยเติมคุณค่าดี ๆ ทั้งทางสุขภาพและการแพทย์ อย่าลังเลที่จะทดลองด้วยตัวเอง! 

แหล่งอ้างอิง

1. "Hemp: American history revisited. The plant with a divided history." Robert Deitch, 2003.
2. "Nutritive quality of romanian hemp varieties (Cannabis sativa L.) with special focus on oil and metal contents of seeds" Marcela Mihoc, Georgeta Pop, Ersilia Alexa, and Isidora Radulov. October 2012. 
3. "Gamma linolenic acid: an antiinflammatory omega-6 fatty acid" Rakesh Kapoor and Yung-Sheng Huang. December 2006. 
4. "Nitric oxide and pathogenic mechanisms involved in the development of vascular diseases" Claudio Napoli and Louis J. Ignarro. August 2009.
5. "Efficacy of dietary hempseed oil in patients with atopic dermatitis" James Callaway, Ursula Schwab, Ilkka Harvima, Pirjo Halonen, Otto Mykkänen, Pekka Hyvönen, and Tomi Järvinen. April 2005. 
6. "Plants used to treat skin diseases" Nahida Tabassum and Mariya Hamdani. January 2014.
7. "The regulation of prostaglandin biosynthesis by the manipulation of essential fatty acid metabolism" D.F. Horrobin. October-December 1983.