กัญชาหมดอายุหรือเสื่อมสภาพได้หรือไม่?

• 1. กัญชาเปลี่ยนแปลงอย่างไรเมื่อเวลาผ่านไป?
• 2. สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับการใช้ดอกกัญชาเก่า
• 3. ควรเก็บกัญชาอย่างไร?
• 4. ดอกกัญชาอยู่ได้นานแค่ไหน?
• 5. วิธีสังเกตว่าดอกกัญชาของคุณเก่า
• 5. a. วิธีตรวจสอบเชื้อรา
• 6. สารสกัดกัญชาเก่าได้เหมือนกันไหม?
• 7. การแช่แข็งดอกกัญชาจะช่วยหยุดอายุไหม?
• 8. สรุป

คุณเคยได้ยินเพื่อนหรือใครบางคนพูดว่าพวกเขากำลังเก็บดอกกัญชาไว้เล็กน้อยมานานแสนนานหรือเปล่า? คนคนนั้นอ้างว่าวันที่เขาได้สูบมันในที่สุด ดอกนี้จะทำให้เค้าน็อคได้เลย 

แต่เรารู้มั้ยว่าการเก็บดอกกัญชาไว้นานเป็นปีนั้นทำได้จริงหรือเปล่า? หรือว่ากัญชาจะเสื่อมสภาพไปตามเวลา? แม้ว่ากัญชาจะไม่มีวันหมดอายุที่ระบุไว้ แต่คุณภาพของมันนั้นขึ้นอยู่กับระยะเวลาในการเก็บและการบ่มจริงๆ

หากเก็บไว้อย่างถูกต้อง ดอกกัญชาของคุณจะคงสภาพดีอยู่เป็นเวลานาน และอาจยิ่งทำให้คุณภาพดีขึ้นด้วย แต่หากเก็บไม่ดี ดอกกัญชาของคุณอาจขึ้นรา หรือเน่าเสียได้

1. กัญชาเปลี่ยนแปลงอย่างไรเมื่อเวลาผ่านไป?

สิ่งสำคัญอยู่ข้างใน: ภายในดอกกัญชาแต่ละดอกมีบุคลิกที่สวยงาม ประกอบด้วยสารประกอบมากมายที่เรียกว่าแคนนาบินอยด์ ซึ่งที่เจอบ่อยและทุกคนน่าจะรู้จักก็คือ THC, CBD และ CBN เป็นต้น โดยแต่ละสายพันธุ์กัญชา หรือแต่ละต้น จะมีเอกลักษณ์ของตัวเอง ขึ้นอยู่กับปริมาณแคนนาบินอยด์ที่แตกต่างกัน กระบวนการเติบโต พันธุกรรม ฯลฯ ก็ส่งผลอย่างมากต่อโครงสร้างของต้นกัญชาด้วย 

ยิ่งไปกว่านั้น โครงสร้างทางเคมีของแต่ละต้นยังพัฒนาต่อไปและเปลี่ยนแปลงได้แม้จะเก็บเกี่ยวดอก ตัดเก็บ และลืมไว้ในที่ใดที่หนึ่งนานเป็นปี นั่นเป็นเพราะแคนนาบินอยด์มีความไวต่อปัจจัยภายนอก เช่น แสง ออกซิเจน และความร้อน

ในกรณีของ THC ตัวแคนนาบินอยด์นี้เริ่มจากสารตั้งต้นที่ชื่อว่า THCA หรือกรดเตตร้าไฮโดรแคนนาบินอล ซึ่งเป็นสารตั้งต้นก่อนจะกลายเป็น THC

เมื่อเวลาผ่านไป หลังผ่านกระบวนการdecarboxylation โมเลกุลนี้ที่ยังไม่มีฤทธิ์ต่อจิตประสาทก็จะกลายเป็น THC ซึ่งเป็นสารที่ทำให้รู้สึกเมา THCA จะเปลี่ยนเป็น THC ในขั้นตอนการบ่ม และเมื่อได้รับความร้อนก็จะสลายหมู่คาร์บอกซิลออกไป 

ถ้า THCA หรือ THC ได้รับออกซิเจนจากอากาศ หรือโดนแสงยูวีนานๆ ก็จะเกิดการเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติม หากปล่อยไว้นานพอ สารเหล่านี้จะเปลี่ยนเป็นCBNA และ CBN ตามลำดับ ยิ่งปล่อยไว้นาน สารใหม่ก็เข้มข้นมากขึ้น 

แม้ว่า CBN จะไม่เป็นอันตรายกับเรา แต่มันก็แตกต่างจากเดิม ซึ่งบางทีเราก็อยากสูบแบบเดิมๆ มากกว่า

2. สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับการใช้ดอกกัญชาเก่า

ถ้าคุณอยากเมาแต่เจอกัญชาเก่าที่เก็บไม่ดี ต้องขอโทษด้วยแต่คุณอาจไม่เมาอย่างที่หวัง 

CBN หรือแคนนาบินอล ซึ่งกล่าวถึงไปก่อนหน้านี้ ไม่ทำให้คุณเมาด้วยตัวเอง อย่าหวังจะได้ประสบการณ์สุดเหวี่ยง อย่างไรก็ตาม CBN ก็เป็นสารที่ดีมากในกลุ่มกัญชา เพราะมีฤทธิ์ในการกล่อมประสาท ช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อ และช่วยให้นอนหลับสบาย

กัญชาเก่าที่มีสาร CBN สูงอาจกลายเป็นสิ่งที่คุณต้องการเพื่อนอนหลับฝันดี 

สิ่งสำคัญเกี่ยวกับกัญชาเก่าคือมักจะแห้งเกินไป ซึ่งจะทำให้การสูบรู้สึกฝาดรุนแรงและไม่น่าพึงพอใจ จนอาจทำให้ใครๆ ไม่อยากสูบต่อ 

วิธีแก้คือลองสูบกัญชาเก่าด้วยเครื่องเวพเพื่อช่วยลดความระคายเคือง แต่อาจเผาไหม้เร็ว ทำให้ไอน้ำออกมาน้อยกว่าเมื่อเทียบกับดอกใหม่ 

3. ควรเก็บกัญชาอย่างไร?

มีปัจจัยภายนอกอยู่ 4 อย่างที่กระทบต่อศักยภาพ ความหอม และรสชาติของดอกกัญชาคุณ:

• แสง
• อุณหภูมิ
• ความชื้น
• และออกซิเจน

ดังนั้นสิ่งที่คุณควรเน้นคือภาชนะปิดสนิทและที่เก็บที่มืดและเย็น หรืออย่างน้อยอย่าโดนแสงแดดหรือความร้อนโดยตรง 

แต่ที่บอกว่ามืดและเย็น ไม่ได้หมายความว่าให้นำกัญชาไปแช่ตู้เย็นนะ 

4. ดอกกัญชาอยู่ได้นานแค่ไหน?

ถ้าคุณเก็บกัญชาอย่างถูกวิธีในขวดปิดแน่น ในห้องที่มืดและเย็น กัญชาสามารถอยู่ได้นานตลอดชีวิตแม้จะมีบางส่วนที่เปลี่ยนแปลงไป

ปกติแล้วกัญชาแห้งจะคงสภาพ6 เดือนจนถึง 1 ปีโดยที่คุณภาพกับความแรงแทบไม่เปลี่ยน หากเก็บดีมากอาจยืดอายุได้ถึง 2 ปี หลังจากนั้นกลิ่น รสชาติ และความแรงจะค่อยๆ ลดลง

มีรายงานขององค์การสหประชาชาติระบุว่ากัญชาจะสูญเสีย THC ไปประมาณ 16% หลัง 1 ปี และจะลดลงเรื่อยๆ โดยข้อมูลระบุว่ากัญชาจะเปลี่ยนแปลงดังนี้:

5. วิธีสังเกตว่าดอกกัญชาของคุณเก่า

สัญญาณที่ชัดเจนที่สุดว่าดอกกัญชาของคุณเก่าคือกลิ่น กัญชาที่เลยช่วงเวลาดีแล้วจะมีกลิ่นเปลี่ยนไปจากดอกใหม่ทันที ปกติแล้ว ดอกที่เก่าจะมีกลิ่นฉุนหรือแทบไม่มีกลิ่นเลย 

อีกวิธีคือดูลักษณะและสัมผัส ถ้าดูแห้งแล้วร่วน หรือถ้าฟูกดแล้วนิ่มเกินไป แสดงว่าดอกกัญชาเก่ามากแล้ว แห้งเกินไปหรือชื้นเกินไปก็ล้วนเป็นสัญญาณของกัญชาเก่า 

แม้ว่าดอกเก่าเหล่านี้จะไม่เป็นอันตรายแต่ควรคาดหวังว่ารสชาติ เนื้อสัมผัส และความแรงจะเปลี่ยนไปอย่างแน่นอน แต่อย่าลืมตรวจให้แน่ใจว่าดอกกัญชาไม่มีเชื้อรา หรือไม่เน่าเสีย ไม่เช่นนั้นอาจทำให้ป่วยได้

วิธีตรวจสอบเชื้อรา

ควรเช็คเชื้อราอย่างรอบคอบ เพราะมักมองเห็นยากมากหากไม่สังเกตใกล้ๆ เชื้อรามีลักษณะเป็นผงสีขาว หรือจุดขาวคล้ายขุยฟูเล็กๆ 

โดยปกติ ดอกที่มีเชื้อราจะมีกลิ่นอับคล้ายฟางแห้ง รสชาติจะรู้สึกผิดปกติออกเปรี้ยวหรือไม่อร่อย 

ถึงแม้กัญชาจะไม่ได้เก่ามาก การตรวจเชื้อราก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ควรทำเสมอ ดอกที่มีเชื้อราอาจไม่ทำให้เกิดปัญหาใหญ่ แต่ก็อาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ไอ หรือท้องเสียได้ 

หากไม่แน่ใจว่าดอกเน่าเสียหรือไม่ ให้ลองใช้แว่นขยายหรือเลนส์กำลังขยายแบบ LEDช่วยตรวจ หรือสอบถามผู้รู้ก่อนบริโภค

6. สารสกัดกัญชาเก่าได้เหมือนกันไหม?

เช่นเดียวกับดอกกัญชา สารสกัดกัญชาหรือผลิตภัณฑ์กัญชาอื่น ๆ ก็จะเปลี่ยนไปตามกาลเวลา สารสกัดจะเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีเหมือนกับที่กล่าวไปแล้ว เมื่อเจอปัจจัยภายนอกเช่น แสง ออกซิเจน หรือความร้อน 

นอกจากแคนนาบินอยด์จะลดพลังฤทธิ์แล้ว เทอร์ปีนก็จะเสื่อมไปด้วย สารสกัดที่เก่าจะมี CBN สูงแต่รสชาติจะจืดลง 

แต่ถ้าเก็บสารสกัดไว้อย่างถูกต้องก็ยังสามารถรักษาความสมบูรณ์ของสารได้ในระดับหนึ่ง แม้ยังไม่มีข้อมูลวิชาการเรื่องอัตราการเสื่อมที่แน่ชัด คุณยังชะลอการเสื่อมถ้าหลีกเลี่ยงแสง UV และออกซิเจน 

7. การแช่แข็งดอกกัญชาจะช่วยหยุดอายุไหม?

ไม่เลย! ไม่เพียงแค่การแช่แข็งดอกกัญชาจะไม่ช่วยคงสภาพ แต่ยังทำให้ดอกเสียหายได้อีกด้วย 

การเอาดอกไปแช่แข็งเป็นความคิดที่ไม่ดี เพราะเสี่ยงเกิดเชื้อรามากขึ้นจากความชื้น และอุณหภูมิเย็นจัดยังทำให้ ไตรโคม ซึ่งเป็นต่อมผลิตแคนนาบินอยด์ แตกและหลุดออกได้ง่าย 

รูปแบบเดียวของกัญชาที่สามารถแช่แข็งได้คือคานาบัตเตอร์ (Cannabutter) ที่ใช้ทำขนมกัญชา ทั้งคานาบัตเตอร์และขนมกัญชาสามารถแช่แข็งได้สูงสุด 1 เดือนหลังปรุงเท่านั้น

8. สรุป

กัญชาเป็นของธรรมชาติ เช่นเดียวกับของขวัญจากธรรมชาติอื่นๆ ก็มีวงจรชีวิตเป็นของตัวเอง ในกรณีกัญชา ต้องเพาะให้งอก เลี้ยงดูด้วยความรัก บ่มด้วยความอดทน และสูบด้วยความสุข

สิ่งที่อยากบอกคืออย่าบ่มนานเกินไป แม้เวลาจะช่วยแต่ถ้ามากไปก็ไม่ดี

บ่มดอกของคุณให้ถึงจุดที่เหมาะสม แล้วแค่สนุกกับทุกพลังของมัน!

แหล่งข้อมูลอ้างอิงภายนอก

1. "CBN และอัตราส่วน D9-THC เพื่อบอกอายุของกัญชาเก็บตัวอย่าง" สำนักงานสหประชาชาติว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรม UNODC ธันวาคม 1999.