ประโยชน์ของจุลินทรีย์ในสวนกัญชาของคุณ

• 1. จุลินทรีย์และกัญชา
• 2. วิธีเพิ่มการเติบโตของกัญชาด้วยแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์
• 3. แบคทีเรีย
• 3. a. อาการของแบคทีเรียที่เป็นอันตราย
• 4. เชื้อรา
• 4. a. อาการของเชื้อราที่เป็นอันตราย
• 5. ไส้เดือนฝอย
• 5. a. อาการของไส้เดือนฝอยที่เป็นอันตราย
• 5. b. ไส้เดือนฝอยนักล่า
• 6. ความสำคัญของจุลินทรีย์และแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์ในการปลูกกัญชา
• 6. a. ช่วยให้ธาตุอาหารดูดซึมได้ง่ายขึ้น
• 6. b. เสริมสร้างระบบราก
• 6. c. เลี่ยงการให้อาหารเกิน
• 6. d. ควบคุมศัตรูพืช
• 7. จุลินทรีย์และเชื้อราที่ไม่เป็นประโยชน์
• 8. สรุป

ตามธรรมชาติแล้ว ดินจะมีจุลินทรีย์นับล้านอยู่ในนั้น ซึ่งทั้งอาจเป็นประโยชน์หรือเป็นอันตรายต่อ เมล็ดพันธุ์กัญชา ในฐานะผู้ปลูกแบบออร์แกนิก คุณควรพยายามให้ทุกอย่างที่พืชต้องการเพื่อให้เจริญเติบโตแข็งแรง และนี่คือช่วงเวลาที่จุลินทรีย์เข้ามามีบทบาท จุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์จะพัฒนาความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกับต้นกัญชา กระตุ้นการเจริญเติบโต และปกป้องพืชของคุณ

1. จุลินทรีย์และกัญชา

จุลินทรีย์สามารถพบได้ทุกที่ ตั้งแต่ผิวหนังของเราไปจนถึงภายในร่างกายและประกอบไปด้วย แบคทีเรีย ไวรัส และ เชื้อรา เป็นหลัก

ในบางกรณี สิ่งมีชีวิตเหล่านี้อาจเป็นอันตรายแต่บางชนิดก็ จำเป็น ต่อมนุษย์และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ รวมถึงกัญชา เมื่อพูดถึงกัญชา จุลินทรีย์จะอาศัยอยู่ในไรโซสเฟียร์ หรือบริเวณรอบ ๆ ราก หมายความว่าขึ้นอยู่กับว่าคุณมีจุลินทรีย์แบบไหนในดิน ก็อาจ เป็นประโยชน์ หรือ เป็นอันตราย ได้ จุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์จะช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช ป้องกันโรคและแมลง และยังช่วยแก้ การขาดสารอาหาร ได้อีกด้วย 

2. วิธีเพิ่มการเติบโตของกัญชาด้วยแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์

จุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์คือแบคทีเรีย เชื้อรา ไวรัส และไส้เดือนฝอยทุกชนิดที่สามารถอาศัยอยู่ร่วมกับกัญชาแบบ พึ่งพาอาศัย กันได้ แม้ว่าจะดีหรือร้ายขึ้นอยู่กับจุลินทรีย์เฉพาะตัวและสถานการณ์นั้น ๆ

สิ่งมีชีวิตเล็กจิ๋วเหล่านี้ ย่อยสลาย แร่ธาตุให้พืชของคุณสามารถนำไปใช้ได้ง่ายขึ้น ช่วยป้องกันจุลินทรีย์ที่เป็นอันตรายในดินและเพิ่มการเจริญเติบโตของพืช ถึงแม้ว่านกจะไม่ใช่จุลินทรีย์ แต่ก็เป็นตัวอย่างที่ดี เพราะมันช่วยกินและกระจายเมล็ดพันธุ์ผ่านมูลของมัน และสามารถกินต้นไม้ของคุณได้เช่นกัน

3. แบคทีเรีย 

แบคทีเรียคือหนึ่งในสิ่งมีชีวิต กลุ่มแรก ที่เกิดขึ้นบนโลกและพบในแทบทุกระบบนิเวศ ตั้งแต่ดิน น้ำ ไปจนถึงขยะกัมมันตรังสี จุลินทรีย์เหล่านี้อาจเป็นปรสิตได้แต่ก็สามารถอยู่ร่วมกับสัตว์และพืชทุกชนิดในความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัย แบคทีเรียที่เป็นประโยชน์หลายชนิดสามารถเป็นประโยชน์กับกัญชา เช่นสายพันธุ์ Cyanobacteria และ Arthrobacter

แบคทีเรียผิวพืช (Epiphyte)

แบคทีเรียผิวพืชคือแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ตามใบ ราก ดอก และเมล็ดพันธุ์ ได้ทุกที่บน ผิว ของพืชในลักษณะเป็นประโยชน์ เช่น Cyanobacteria

Cyanobacteria เป็นจุลินทรีย์ที่ช่วยผลิตและปล่อย ออกซิเจน จากกระบวนการสังเคราะห์แสง เปลี่ยนดินที่ขาดออกซิเจนให้กลายเป็นดินที่อุดมด้วยออกซิเจน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อกัญชาในทุกกระบวนการ โดยเฉพาะช่วงการคายน้ำ

แบคทีเรียในเนื้อเยื่อ (Endophyte)

แบคทีเรียในเนื้อเยื่อเป็นจุลินทรีย์ที่อยู่ภายในต้นพืชและช่วยกระตุ้น การเจริญเติบโต แม้ในสภาวะที่รุนแรง เช่น Arthrobacter แบคทีเรียกลุ่มนี้ช่วยดูดซึมสารอาหาร ต่อสู้กับความเครียด และผลิตสารต้านจุลชีพเพื่อปกป้องต้นไม้ของคุณ

แบคทีเรีย Arthrobacter พบได้ทั่วไปในดินทั่วโลกและยังพบได้ภายในต้นกัญชา สิ่งมีชีวิตโบราณเหล่านี้สามารถย่อยสลายสารกำจัดวัชพืชและยาฆ่าแมลง ช่วยกำจัด สิ่งตกค้างที่เป็นอันตราย ในดินและต้นไม้

แบคทีเรียที่เป็นอันตราย 

ดังที่ได้กล่าวไปแล้ว แบคทีเรีย สามารถเป็นประโยชน์ แต่ก็อาจเป็นอันตรายต่อมนุษย์และพืชได้ด้วย ดังนั้นคุณควรทราบว่าจะเติมชนิดไหนลงในดินของคุณ แต่เนื่องจากแบคทีเรียอยู่ในอากาศ น้ำ และแม้แต่ผิวหนังของคุณเอง จึงค่อนข้างยากที่จะรู้แน่ชัดว่ามีชนิดไหนบ้าง

จุลินทรีย์เหล่านี้มีขนาดเล็กจนคุณไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ดังนั้นคุณจะไม่รู้ว่าต้นไม้ติดเชื้อจนกว่าจะเห็น อาการ เช่น Erwinia amylovora และ Agrobacterium tumefanciens คือ 2 ในหลายร้อยชนิดแบคทีเรียที่ส่งผลร้ายต่อพืชของคุณ

อาการของแบคทีเรียที่เป็นอันตราย

• การเจริญเติบโตผิดปกติ
• ผลผลิตลดลง
• เน่า
• เซลล์ตาย
• ใบตกเฉา

4. เชื้อรา

เชื้อรารวมถึงเชื้อราและเห็ดต่าง ๆ ที่พบได้อย่างแพร่หลายในธรรมชาติ สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ขึ้นชื่อในกลุ่มผู้ปลูกกัญชาเพราะก่อให้เกิด โรครากเน่า หรือ บัดร็อต แต่เช่นเดียวกับแบคทีเรีย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดและสถานการณ์ เชื้อราบางชนิดก็มีประโยชน์เช่นกัน ในการปลูกกัญชา เชื้อราที่ชื่อ Mycorrhizae จะมีความสัมพันธ์แบบเกื้อกูลซึ่งต้นไม้ให้อาหาร ขณะที่เชื้อราเพิ่ม การดูดซึมสารอาหาร

Ecto mycorrhizae

Ecto mycorrhizae เป็นเชื้อราประเภทหนึ่งที่ไม่ได้แทรกเข้าไปในราก แต่อาศัยอยู่ รอบนอก ระบบราก และสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า 

ตัวอย่างเชื้อราเหล่านี้คือ Trichoderma koningii ซึ่งพบบ่อยมากและถูกนำมาใช้กับพืชหลากหลายชนิด เพราะมีประโยชน์ในฐานะ ไบโอเพสติไซด์ เป็นทางเลือกในการควบคุมโรคเชื้อรา

Endo mycorrhizae

Endo mycorrhizae คล้ายกับ ecto mycorrhizae แต่จะอาศัยอยู่ ด้านใน ราก และสร้างประโยชน์มากมายให้กับกัญชา เช่น Rhizopogon amylopogon เชื้อรานี้สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยน แร่ธาตุ ระหว่างเชื้อราและพืช โดยได้รับคาร์บอนจากต้นกัญชาในกระบวนการหายใจ

ผลิตภัณฑ์แนะนำคุณภาพสูงที่มีเชื้อราและแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์ 

• Piranha - ผลิตภัณฑ์ยอดเยี่ยมนี้จาก Advanced Nutrients กำลังชิงเหรียญทองในหมวดสารเติมแต่งยอดเยี่ยม (พร้อมกับผลิตภัณฑ์อื่น ๆ อีกไม่กี่ตัว) ในมุมมองของเรา มาในรูปแบบของเหลว ใช้ได้กับการปลูกแบบดินและไฮโดร ช่วยสร้างสภาพแวดล้อมรากที่สมบูรณ์แบบสำหรับการเจริญเติบโตที่ระเบิดในช่วงเวจเจททีฟและออกดอก เป็นหนึ่งในไม่กี่ผลิตภัณฑ์ที่มีเชื้อราและแบคทีเรียชนิดเป็นประโยชน์ในสัดส่วนสมดุลอย่างดี แต่ก็มีราคาค่อนข้างสูง
• Mycoplant - ตัวเลือกนี้เบาเงินในกระเป๋ากว่า แต่ยังคงประกอบด้วยเชื้อรา mycorrhizae ที่ดีที่สุด Glomus Intarradices เป็นหนึ่งในเชื้อราที่ใช้บ่อยที่สุดในการทำเกษตรอินทรีย์ทั่วโลก โดยช่วยระบบรากดูดซึมแร่ธาตุและเสริมความแข็งแรงโดยรวมให้ต้นไม้
• Great White - หากคุณต้องการเติมแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์พร้อมเชื้อราดี ๆ ในเขตราก ก็อย่ามองข้าม Great White เช่นเดียวกับ Piranha ผลิตภัณฑ์นี้สมดุลดีและมีเชื้อราและแบคทีเรียดี ๆ ถึง 30 ชนิด จุดต่างคือผลิตมาสำหรับการย้ายต้นอ่อน (clone) แต่สามารถใช้เป็นสารเสริมได้ทุก 3 เดือน

เชื้อราที่เป็นอันตราย

เช่นเดียวกับแบคทีเรีย เชื้อราสามารถเป็นอันตรายต่อมนุษย์และพืชได้ เชื้อราจะเติบโตดีเมื่อ ความชื้น สูงกว่าปกติและสามารถทำให้ต้นไม้คุณเน่าได้ทั้งหมด

ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อรา อาจจะ ยากที่จะมองเห็น เพราะส่วนใหญ่เริ่มที่กลางดอก กิ่ง หรือใต้ดินบริเวณราก จะสังเกตได้ก็ต่อเมื่อการติดเชื้อรุนแรง ตัวอย่างเชื้อราที่พบบ่อยในกัญชา เช่น Botrytis cinerea (บัดร็อต) และ Podosphaera xanthii (โรคราน้ำค้าง) เชื้อราอาจเริ่มจากผงขาว (โรคราน้ำค้าง) หรือจุดสีน้ำตาลเน่า (บัดร็อต) ที่จะลุกลามจนทำลายพืชทั้งต้นหากไม่ได้รับการรักษา ถึงแม้ตอนแรกจะดูไม่รุนแรงแต่สุดท้ายเชื้อราอาจ ทำลายพืชทั้งหมด ได้

อาการของเชื้อราที่เป็นอันตราย

• เนื้อเยื่อตาย
• มีผงขาวหรือเทาบนต้นไม้
• จุดเหลืองหรือโปร่งแสง
• ลำต้นผอมและเน่า

6. ไส้เดือนฝอย 

ไส้เดือนฝอย (หรือหนอนไส้เดือนกลม) ส่วนใหญ่เป็นสิ่งมีชีวิต กึ่งปรสิต ที่ปรับตัวเข้ากับทุกสิ่งแวดล้อมได้ดี หนอนขนาดจิ๋วเหล่านี้อาศัยในดิน ส่วนมากก่ออันตรายเพราะจะกินรากของต้น ทำให้เกิดโรคหรือ รากเน่า

ถึงแม้ส่วนมากจะเป็นอันตราย แต่บางชนิดก็เป็นประโยชน์ เช่น Steinernema feltiae กิน เพลี้ยราก และ ทริปส์ ช่วยลดความจำเป็นต้องใช้ ยาฆ่าแมลง

ไส้เดือนฝอยที่เป็นอันตราย

ไส้เดือนฝอยที่เป็นอันตรายก่อความเสี่ยงอย่างมากต่อกัญชาเพราะชอบ อินทรียวัตถุ และอยู่ในดินเป็นหลัก จึงมักจะตรวจพบยาก เมื่อหนอนเหล่านี้โจมตีต้นไม้จะแสดงอาการคล้ายขาดสารอาหาร เช่น ให้อาหารเกิน หรือ รดน้ำเกิน ทำให้นักปลูกหน้าใหม่สับสนได้ง่าย

เนื่องจากไส้เดือนฝอยอาศัยอยู่ใน ดิน คุณจะรู้ว่ากำลังเจอกับอะไรเมื่ออาการหนักแล้ว ทำให้กำจัดได้ยากมาก โปรดทราบว่ามีบางชนิดเช่น Ditylenchus dipsaci ที่อาศัยอยู่บนต้นไม้และกินลำต้น กิ่ง และก้านใบ ก่อให้เกิดอาการคล้ายไส้เดือนฝอยชนิดอื่นแต่สังเกตได้ง่ายกว่า

อาการของไส้เดือนฝอยที่เป็นอันตราย

• รากหยุดโต
• ใบตกเฉา
• ใบเหลือง
• ลำต้นผิดรูป

ไส้เดือนฝอยนักล่า

แม้ว่าไส้เดือนฝอยหลายชนิดจะส่งผลเสียต่อสุขภาพของพืช แต่ก็ไม่ใช่ว่าทุกชนิดจะเป็นภัยที่ต้องระวังจริง ๆ ในความเป็นจริง ไส้เดือนฝอยบางชนิดสามารถทำหน้าที่เป็นระบบป้องกัน จากไส้เดือนฝอยไม่พึงประสงค์ได้ เช่น Monorchid nematodes, Dorylaimid nematodes, Steinernema feltiae และ Heterorhabditis bacteriophora เป็นกลุ่มที่เราชอบพบในระบบรากของกัญชา แต่ละชนิดจะทำงานแตกต่างกัน บางชนิดกินไส้เดือนฝอยเป้าหมายโดยตรง บางชนิดฉีดยาอัมพาตเข้าสู่ตัวศัตรูพร้อมกับเจาะร่างกาย จากนั้นจึงกินมัน

เมื่อไส้เดือนฝอยเหล่านี้ย่อยศัตรู (และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่อาศัยในบริเวณราก) ผลพลอยได้ที่ปล่อยออกมาคือธาตุอาหารที่พืชดูดซึมไปใช้ได้ เปลี่ยนศัตรูให้น่ารำคาญให้กลายเป็นอาหารของพืช หากคุณต้องการเติมไส้เดือนฝอยที่เป็นประโยชน์ลงใน ระบบราก แนะนำให้ไปที่ร้านไฮโดรในพื้นที่และสอบถามข้อมูลผลิตภัณฑ์ เพราะมีตัวเลือกหลากหลายในท้องตลาด

8. ความสำคัญของจุลินทรีย์และแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์ในการปลูกกัญชา

คุณจะได้รับประโยชน์มากมายเพียงดูแลดินให้ดีและเติมจุลินทรีย์ที่เหมาะสม แม้ว่าจะต้องออกแรงเพิ่มเล็กน้อย แต่ก็คุ้มค่า แน่นอน

ช่วยให้ธาตุอาหารดูดซึมได้ง่ายขึ้น

แม้แร่ธาตุจะมีอยู่ในดิน แต่ต้นกัญชาอาจดูดซึม NPK หรือสารสำคัญอื่น ๆ ได้ยาก เพราะต้อง ถูกย่อยสลาย โดยจุลินทรีย์เพื่อให้ต้นไม้ดูดซึมได้ง่าย จุลินทรีย์ที่อยู่รอบรากสามารถช่วยสลายธาตุอาหารที่จำเป็นให้เป็นชิ้นเล็กลงที่ดูดซึมง่ายขึ้นและผลิตธาตุอื่น ๆ เช่น ธาตุเหล็กที่ต้นกัญชาต้องการ ตัวอย่างเช่น แบคทีเรีย Azotobacter vinelandii และ Rhizobia ทำกระบวนการ ไนตริฟิเคชัน ช่วยเปลี่ยนแอมโมเนียเป็นไนไตรท์ ทำให้ไนโตรเจน (N) ดูดซึมได้ดีขึ้น

เสริมสร้างระบบราก

สิ่งมีชีวิตบางชนิดสามารถเพิ่มประสิทธิภาพรากในการดูดซึม น้ำ และ ธาตุอาหาร ได้ เพราะจุลินทรีย์บางชนิดสร้างเครือข่ายขนาดใหญ่เชื่อมกับราก ตัวอย่างเช่น เชื้อรา Glomus intraradices จะสร้างเครือข่ายช่วยให้พืช เข้าถึง น้ำและธาตุอาหาร ซึ่งมิเช่นนั้นจะต้องรอให้รากงอกไปถึงเอง ทั้งยังให้การปกป้องต้นไม้ด้วย

เลี่ยงการให้อาหารเกิน

แม้สารอาหารเป็นสิ่งจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช แต่ถ้ามากเกินไปจะทำให้เกิด การขาดสารอาหาร และชะงักการโต จุลินทรีย์บางชนิดอย่าง Bacillus streptomyces ไม่เพียงแต่ กำจัด ยาฆ่าแมลงตกค้างและสิ่งแปลกปลอม แต่ยังสามารถขจัดธาตุอาหารส่วนเกิน ป้องกัน การให้อาหารเกิน

ควบคุมศัตรูพืช

เพราะจุลินทรีย์กับต้นพืชมี ความสัมพันธ์ที่เกื้อกูลกัน ทั้งคู่จะช่วยกันต่อสู้และกำจัดศัตรูพืชที่รุกล้ำ

9. จุลินทรีย์และเชื้อราที่ไม่เป็นประโยชน์

จากบทความจะเห็นว่าการมีจุลินทรีย์และเชื้อราในสวนกัญชาให้ประโยชน์มากมาย แต่ก็มีจุลินทรีย์และเชื้อราที่ไม่เป็นประโยชน์อยู่ด้วย ซึ่งสามารถส่งผลร้ายแรงถึงชีวิตของต้นไม้คุณ จึงต้องรู้จักสังเกต ในส่วนต่อไปเราจะกล่าวถึง 5 กลุ่มจุลินทรีย์และเชื้อราหลักที่ควรระวัง

Fusarium

อย่างแรกคือเชื้อรา Fusarium ชนิดนี้สร้างความเสียหายอย่างมากหากไม่ได้รับการรับมืออย่างรวดเร็ว เพราะแพร่กระจายเร็วมาก บางครั้งทั้งสวนอาจโดนในไม่กี่วัน สร้าง อาการ เช่น ใบเหี่ยว โตชะงัก และใบเปลี่ยนสี และสามารถปล่อยสารพิษสู่คน สัตว์ และพืชอื่น Fusarium สังเกตได้ที่ใบกัญชา ยอดใบจะเริ่มซีดเขียว และอาจพบเส้นใยสีขาวคล้ายสำลีตามลำต้น

Pythium

Pythium เป็นจุลินทรีย์ในดินที่โตดีในพื้นที่ชุ่มน้ำ มักป้องกันได้หากปฏิบัติดูแลสวนดี เช่น หลีกเลี่ยงการรดน้ำเกินโดยใช้ระบบระบายน้ำและการถ่ายเทอากาศที่เหมาะสม งดฉีดน้ำโดนใบโดยตรงเพราะอาจแพร่ Pythium ไปทั่วสวนซึ่งจะส่งผลเสียอย่างแรง การสังเกตอาการเบื้องต้น เช่น ใบเปลี่ยนสีและเหี่ยว ก็เป็นสิ่งสำคัญ

ปัญหาของ Pythium คือ เมื่อสังเกตอาการเหนือดิน ระบบ ราก ใต้ดินมักถูกทำลายไปแล้ว การปฏิบัติที่ดีจึงสำคัญมาก หากพบอาการ ควรรีบแก้ไขโดยใช้สารกำจัดเชื้อราออร์แกนิกทันที ในการป้องกัน แนะนำให้ใส่ใจสุขอนามัยและความสะอาดในสวน เช่น ใส่เสื้อผ้าสะอาด ล้างมือและอุปกรณ์ รวมทั้งภาชนะรดน้ำอยู่เสมอ

Rhizoctonia

เชื้อราชนิดนี้เกิดได้จาก การรดน้ำเกิน รวมถึงการติดเชื้อโดยแมลงพาหะ เช่น ทริปส์หรือเพลี้ยอ่อน หากพบศัตรูพืชเหล่านี้ในสวน รีบกำจัดโดยเร็ว Rhizoctonia ส่งผลให้เกิดรอยคล้ำและแห้งบนใบ อาจเห็นเป็นจุดเน่าๆ สีดำหรือน้ำตาลบนลำต้น การป้องกันคืออย่ารดน้ำเกินและตรวจเช็คศัตรูพืชเสมอ แม้เป็นที่รู้กันในหมู่ผู้ปลูกกัญชาแต่ต้องไม่ละเลย

Alternaria

เชื้อรานี้พบบ่อยที่ใบส่วนสูงของต้น มีลักษณะเป็นจุดกลมหรือวงแหวนสีดำหรือเทา หลายจุดอาจรวมกลายเป็นปื้นดำขนาดใหญ่ Alternaria สร้างความเสียหายต่อกัญชาคุมยากมาก ควรป้องกันและตรวจสอบสวนบ่อยเพื่อหยุดเชื้อนี้ เริ่มตั้งแต่ทำให้สวนโล่งขยะและวัสดุพืชแห้งเพื่อสร้างแวดล้อมที่เชื้อราไม่ชอบ รวมถึงดูแลระบบการถ่ายเทอากาศ ให้ไม่มีการสะสมความชื้นที่รากเชื้อราหรือจุลินทรีย์ไม่ดีจะเจริญเติบโต

Botrytis

Botrytis ส่งผลเสียรุนแรง ทำให้ผลผลิตเสียหายหรือสูญเสียทั้งสวน เป็นเชื้อราที่ติดพืชกัญชาเมื่อมีน้ำและความร้อนสูง สังเกตอาการจากแผลปุยขาว-เทาบนใบและดอก ต่อมาจะแปรสภาพเป็นจุดดำตรงกลาง ติดเชื้อแล้วจะปล่อยสปอร์มหาศาลในอากาศ แพร่ไปได้ทั่วสวนจนเสียหายหมด นี่คือเหตุผลที่ควรดูแลสวนอย่างสม่ำเสมอ ใช้เวลา 10 นาทีในการตรวจจะง่ายกว่าต้องถอนทั้งสวนมาปลูกใหม่

10. สรุป

ถึงแม้กระบวนการนี้จะดูยุ่งยากสำหรับมือใหม่ แต่การเติมจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในสวนของคุณไม่ใช่เรื่องยากเลย คุณสามารถซื้อปุ๋ยอินทรีย์ที่ร้านปลูกใกล้บ้าน หรือจะทำ ปุ๋ยหมัก หรือ KNF เองที่บ้านก็ได้ มีวิธีง่าย ๆ หลายอย่างในการเพิ่มจุลินทรีย์ในสวนของคุณ หากคุณมีประสบการณ์เกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์หรืออันตราย อย่าลังเลที่จะแบ่งปันเคล็ดลับในกล่องคอมเมนต์ด้านล่าง!

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

1. Application of Microorganisms. - Li, Wen-Jun. (2020).
2. Characterization of Soil Microorganism from Humus and Indigenous Microorganism Amendments. Mycobiology. - Jan, Umair & Feiwen, Rui & Masood, Jan & Se, & Chun, Chul. (2020).
3. Microorganisms, Biofertilizers, and Sustainable Agriculture Part A. - Mitra, Debasis & Mahakur, Bhaswatimayee & Khoshru, Bahman & Mohapatra, Pradeep. (2020).